Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) yêu cầu các sản phẩm gỗ nhập khẩu vào EU phải chứng minh không gây mất rừng và được khai thác hợp pháp. Đây là thách thức lớn nhưng cũng là cơ hội để doanh nghiệp, HTX và hộ trồng rừng Việt Nam nâng cao uy tín và giá trị sản phẩm. Lưu ý: mốc áp dụng chính thức của EUDR có thể thay đổi, bạn cần kiểm tra cập nhật từ Cục Lâm nghiệp hoặc Bộ NN&PTNT.
Hệ thống đảm bảo gỗ hợp pháp Việt Nam (VNTLAS) là nền tảng pháp lý trong nước, được xây dựng theo Hiệp định VPA/FLEGT ký kết giữa Việt Nam và EU. VNTLAS yêu cầu toàn bộ chuỗi cung ứng gỗ — từ khai thác, vận chuyển đến chế biến và xuất khẩu — phải có hồ sơ lâm sản đầy đủ, minh bạch. Doanh nghiệp đáp ứng VNTLAS sẽ có lợi thế lớn khi chứng minh tính hợp pháp theo yêu cầu EUDR.
Giấy phép FLEGT (Forest Law Enforcement, Governance and Trade) là chứng nhận được EU công nhận, xác nhận gỗ xuất khẩu từ Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn hợp pháp. Khi Việt Nam được cấp phép FLEGT đầy đủ, doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể gánh nặng thẩm định rủi ro khi vào thị trường EU. Hiện trạng triển khai FLEGT tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, cần theo dõi thông báo chính thức.
Công ước CITES kiểm soát việc buôn bán các loài động thực vật hoang dã nguy cấp, bao gồm nhiều loài gỗ quý như trắc, cẩm lai, gụ mật. Nếu sản phẩm gỗ của bạn sử dụng các loài thuộc Phụ lục I, II hoặc III của CITES, bắt buộc phải có giấy phép CITES trước khi xuất khẩu. Việc thiếu giấy phép CITES không chỉ vi phạm pháp luật quốc tế mà còn là rào cản trực tiếp đối với yêu cầu EUDR.
Hồ sơ nguồn gốc gỗ hợp pháp cần chuẩn bị thường gồm: bảng kê lâm sản, hồ sơ nguồn gốc lô gỗ, hợp đồng mua bán, hóa đơn tài chính và bản đồ lô rừng có tọa độ địa lý (theo yêu cầu EUDR). Dữ liệu tọa độ GPS của lô rừng là yếu tố bắt buộc mới trong EUDR mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam còn bỏ sót. Sử dụng phần mềm nhật ký canh tác điện tử hoặc GIS để số hóa thông tin này sẽ giúp tiết kiệm thời gian và giảm sai sót.
Doanh nghiệp nhỏ, HTX và hộ trồng rừng nên chủ động liên kết với các tổ chức chứng nhận FSC, PEFC hoặc tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp lớn đã có hệ thống truy xuất đầy đủ. Đầu tư sớm vào hồ sơ số hóa và bản đồ lô thửa không chỉ đáp ứng EUDR mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường khó tính khác như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc.