VietGAP (Vietnamese Good Agricultural Practices) là bộ tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ban hành, áp dụng cho nhiều loại cây trồng, trong đó có cây ăn trái. Chứng nhận VietGAP giúp nông dân, HTX và doanh nghiệp nông sản chứng minh sản phẩm đạt yêu cầu an toàn thực phẩm, tăng giá trị thương mại và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Bốn nhóm tiêu chí cốt lõi của VietGAP cho cây ăn trái gồm: (1) đánh giá và lựa chọn vùng sản xuất (đất, nước tưới không bị ô nhiễm); (2) sử dụng giống và gốc ghép có nguồn gốc rõ ràng; (3) quản lý phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng danh mục và đảm bảo thời gian cách ly; (4) thu hoạch, sơ chế và bảo quản đúng điều kiện vệ sinh. Người sản xuất cần đáp ứng đồng thời cả bốn nhóm này để được cấp chứng nhận.
Hồ sơ đăng ký chứng nhận VietGAP thường bao gồm: đơn đăng ký, bản đồ hoặc sơ đồ lô thửa, nhật ký canh tác ghi đầy đủ các hoạt động sản xuất, phiếu kết quả phân tích mẫu đất và nước, cùng danh sách các vật tư nông nghiệp đã sử dụng. Việc duy trì nhật ký canh tác điện tử (như trên nhatkycanhtac.com) giúp lưu trữ dữ liệu có hệ thống, tiết kiệm thời gian khi cơ quan kiểm tra yêu cầu.
Quy trình chứng nhận do tổ chức chứng nhận được Bộ NN&PTNT chỉ định thực hiện, gồm các bước: nộp hồ sơ, đánh giá tài liệu, kiểm tra thực địa, lấy mẫu phân tích và cấp giấy chứng nhận. Thời hạn hiệu lực của chứng nhận và phí kiểm tra có thể thay đổi theo từng tổ chức, người sản xuất cần liên hệ trực tiếp để xác nhận thông tin mới nhất.
Sau khi được chứng nhận, cơ sở sản xuất phải duy trì đúng quy trình và chịu giám sát định kỳ. Nếu vi phạm, chứng nhận có thể bị thu hồi; do đó, ghi chép nhật ký canh tác liên tục và lưu giữ đầy đủ hóa đơn mua vật tư là yêu cầu bắt buộc trong suốt chu kỳ chứng nhận.
Với HTX và doanh nghiệp nông sản, chứng nhận VietGAP còn là bước đệm để tiến tới các tiêu chuẩn cao hơn như hữu cơ, GlobalGAP hoặc đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của thị trường xuất khẩu. Lưu ý rằng các quy định liên quan đến VietGAP có thể được cập nhật; hãy kiểm tra văn bản hiện hành tại cổng thông tin của Bộ NN&PTNT trước khi áp dụng.